ภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา กรณีการรับจ้างอ่านและบันทึกข้อมูลมาตรผู้ใช้น้ำ และการเป็นตัวแทนเก็บเงินค่าน้ำประปา

การประปาฯ ได้ทำสัญญาจ้างนาย ก. ให้ทำการอ่านและบันทึกข้อมูลมาตรผู้ใช้น้ำ และทำสัญญาตั้งนาย ก. ให้เป็นตัวแทน เก็บค่าน้ำประปา โดยมีข้อเท็จจริง ดังนี้

1. การประปาฯ ได้ทำสัญญาจ้างนาย ก. ให้ทำการอ่านและบันทึกข้อมูลมาตรผู้ใช้น้ำ จำนวน 2,261 เครื่อง บริเวณหน่วย บริการบางระกำ จังหวัดพิษณุโลก เป็นเวลา 1 ปี โดยการประปาฯ จ่ายค่าจ้างให้แก่ผู้รับจ้าง ในอัตรา 3 บาท ต่อบัตรอ่านมาตร ที่มีการบันทึกข้อมูลการอ่านไว้อย่างถูกต้องแต่ละใบ การประปาฯ จะไม่จ่ายค่าจ้าง กรณีผู้ใช้น้ำไม่มีมาตรวัดน้ำติดตั้งอยู่ เนื่องจาก เลิกใช้น้ำหรือระงับการจ่ายน้ำชั่วคราว ผู้รับจ้างต้องนำเงินมามอบให้แก่การประปาฯ เป็นหลักประกัน ในการดำเนินการผู้รับจ้าง ต้องไปรับบัตรอ่านน้ำประปาจากการประปาฯ เพื่อไปบันทึกมาตรน้ำจากจุดติดตั้งมาตรน้ำตามบ้านผู้ใช้น้ำ และจะต้องส่งบัตร บันทึกมาตรน้ำกลับไปยังการประปาฯ เพื่อทำการออกใบเสร็จรับเงิน ผู้รับจ้างต้องเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายในการดำเนินการเอง ได้แก่ ค่าน้ำมันรถ

2. การประปาฯ ได้ทำสัญญาแต่งตั้งให้นาย ก. เป็นตัวแทนเก็บค่าน้ำประปา จากผู้ใช้น้ำประปา ในเขตจำหน่ายน้ำของ สำนักงานประปาจำนวน 7 แห่ง โดยการประปาฯ จ่ายเงินค่าตอบแทนให้ตัวแทน 5 บาท ต่อใบเสร็จรับเงินค่าน้ำประปาหนึ่งฉบับ หากในแต่ละเดือน มีใบเสร็จรับเงินค้างชำระเกินร้อยละ 5 การประปาฯ มีสิทธิบอกเลิกสัญญาได้ทันที กรณีผู้ใช้น้ำปฏิเสธการชำระ ค่าน้ำประปา ให้ตัวแทนมอบใบแจ้งให้ชำระค่าน้ำประปาแก่ผู้ใช้น้ำ และมอบใบเสร็จรับเงินที่ค้างชำระให้แก่สำนักงานฯ ถ้าผู้ใช้น้ำ ไปชำระค่าใช้น้ำประปาที่สำนักงานฯ หรือหน่วยบริการรับชำระของเอกชน ก่อนที่สำนักงานฯ สั่งงดการจ่ายน้ำ การประปาฯ จึง จะจ่ายค่าตอบแทนให้ตัวแทนในอัตราร้อยละ 50 ของอัตราค่าบริการ ตัวแทนจะต้องนำที่ดินจดทะเบียนจำนองเป็นหลักประกัน กับการประปาฯ ในการดำเนินการตัวแทนต้องนำเงินสดไปซื้อใบเสร็จรับเงิน และนำใบเสร็จรับเงินไปเรียกเก็บจากผู้ใช้น้ำในแต่ ละเดือน ตัวแทนต้องเป็นผู้ออกค่าใช้จ่ายในการเก็บเงินค่าน้ำประปาเองทั้งหมด ได้แก่ ค่าน้ำมันรถและค่าจ้างแรงงาน

นาย ก. ขอทราบว่า จะต้องนำเงินค่าตอบแทนที่ได้รับจากการประปาฯ ทั้ง 2 กรณี ดังกล่าว มายื่นแบบแสดงรายการเพื่อ เสียภาษีเงินได้ (ภ.ง.ด. 90) โดยถือว่า เป็นเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา 40(2) แห่งประมวลรัษฎากร ถูกต้องหรือ

เงินค่าตอบแทนที่นาย ก. ได้รับจากการประปาฯ ในการรับจ้างอ่านและบันทึกข้อมูลมาตรผู้ใช้น้ำ และจากการเป็นตัวแทน เรียกเก็บเงินค่าน้ำประปาตามข้อเท็จจริงดังกล่าว เข้าลักษณะเป็นเงินได้จากหน้าที่ หรือตำแหน่งงานที่ทำ หรือจากการรับทำงานให้ จึงเป็นเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา 40(2) แห่งประมวลรัษฎากร

อย่างไรก็ดี หากนาย ก. สามารถพิสูจน์ได้ว่า มีค่าใช้จ่ายต่างๆ ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเรียกเก็บเงินค่าน้ำประปา การอ่านและ บันทึกข้อมูลมาตรผู้ใช้น้ำจำนวนมาก เช่น มีการจ้างบุคคลอื่นเข้าช่วย ค่าตอบแทนที่นาย ก. ได้รับจากการประปาฯ เข้าลักษณะ เป็นเงินได้พึงประเมิน ตามมาตรา 40(8) แห่งประมวลรัษฎากร สามารถหักค่าใช้จ่ายตามความจำเป็นและสมควรได้ ตามมาตรา 8 ทวิ แห่งพระราชกฤษฎีกา ออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการกำหนดค่าใช้จ่ายที่ยอมให้หักจากเงินได้พึงประเมิน (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2502