อากรแสตมป์ กรณีตราสารสัญญาเช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลัก ประเด็นปัญหา: มาตรา 104 แห่งประมวลรัษฎากร            กิจการค้าร่วม (Consortium SPIES) ซึ่งประกอบด้วย บริษัท A บริษัท B และบริษัท C โดยกิจการค้าร่วมฯได้ทำสัญญาให้เช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลักกับ ก. มีรายละเอียดดังนี้           1. ผู้ให้เช่าตกลงให้เช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลัก โดยครอบคลุมถึงกลุ่มของเครื่องคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ที่เกี่ยวเนื่องกับระบบข้างต้น ระบบเครือข่าย โปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป โปรแกรมระบบ เช่น โปรแกรมบริหารฐานข้อมูล โปรแกรมระบบ โปรแกรมการบริหารระบบเครือข่าย โปรแกรมอรรถประโยชน์ต่าง ๆ (Utility Program) เป็นต้น รวมทั้งเครื่องมือ (tools) ในการเขียนโปรแกรมเพื่อการพัฒนาและติดตั้งเพื่อให้ปฏิบัติงานได้ตรงตามวัตถุประสงค์ พร้อมทั้งการอนุญาตให้ใช้ลิขสิทธิ์และดัดแปลงซอฟต์แวร์ทั้งหมดอย่างถูกต้องตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์           2. ขอบเขตของการดำเนินงานสำหรับการเช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลักจะครอบคลุมถึงการปรับปรุงสถานที่และติดตั้งระบบ การวิเคราะห์และออกแบบกระบวนการปฏิบัติงาน การวางแผนและการจัดเตรียมการนำข้อมูลเข้าระบบ การพัฒนาและทดสอบระบบ การฝึกอบรมผู้ใช้งาน การนำระบบไปปฏิบัติงาน การสนับสนุนภายหลังการนำระบบไปปฏิบัติงาน เช่น บำรุงรักษาอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ตลอดอายุสัญญาเช่า           3. ระยะเวลาการเช่าและการชำระค่าเช่ามีกำหนด 60 เดือน โดยชำระค่าเช่าเป็นรายเดือน เป็นเงินตามสัญญารวมทั้งสิ้นจำนวน 3,192,000,000 บาท เมื่อสัญญาสิ้นสุดลงผู้ให้เช่าต้องนำระบบกลับคืนไปภายใน 30 วันพร้อมทั้งปรับปรุงสถานที่ที่ใช้ติดตั้งระบบส่งมอบคืนแก่ผู้เช่า           บริษัทฯ เห็นว่าสัญญาเช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลักดังกล่าวเป็นสัญญาให้ใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์ ถือเป็นงานวรรณกรรมตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ซึ่งไม่ต้องปิดอากรแสตมป์ จึงขอหารือว่าความเห็นของบริษัทฯ ถูกต้องหรือไม่ และหากกรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเป็นตราสารที่ต้องปิดอากรแสตมป์ บริษัทฯ จะรีบดำเนินการปิดอากรแสตมป์ภายใน 15 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง โดยขอให้พิจารณาลดเงินเพิ่มอากรให้เหลือเรียกเก็บร้อยละ 1 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนของเงินอากร

กิจการค้าร่วม (Consortium SPIES) ซึ่งประกอบด้วย บริษัท A บริษัท B และบริษัท C โดยกิจการค้าร่วมฯได้ทำสัญญาให้เช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลักกับ ก. มีรายละเอียดดังนี้

1. ผู้ให้เช่าตกลงให้เช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลัก โดยครอบคลุมถึงกลุ่มของเครื่องคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์ที่เกี่ยวเนื่องกับระบบข้างต้น ระบบเครือข่าย โปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป โปรแกรมระบบ เช่น โปรแกรมบริหารฐานข้อมูล โปรแกรมระบบ โปรแกรมการบริหารระบบเครือข่าย โปรแกรมอรรถประโยชน์ต่าง ๆ (Utility Program) เป็นต้น รวมทั้งเครื่องมือ (tools) ในการเขียนโปรแกรมเพื่อการพัฒนาและติดตั้งเพื่อให้ปฏิบัติงานได้ตรงตามวัตถุประสงค์ พร้อมทั้งการอนุญาตให้ใช้ลิขสิทธิ์และดัดแปลงซอฟต์แวร์ทั้งหมดอย่างถูกต้องตามกฎหมายจากเจ้าของลิขสิทธิ์

2. ขอบเขตของการดำเนินงานสำหรับการเช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลักจะครอบคลุมถึงการปรับปรุงสถานที่และติดตั้งระบบ การวิเคราะห์และออกแบบกระบวนการปฏิบัติงาน การวางแผนและการจัดเตรียมการนำข้อมูลเข้าระบบ การพัฒนาและทดสอบระบบ การฝึกอบรมผู้ใช้งาน การนำระบบไปปฏิบัติงาน การสนับสนุนภายหลังการนำระบบไปปฏิบัติงาน เช่น บำรุงรักษาอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ตลอดอายุสัญญาเช่า

3. ระยะเวลาการเช่าและการชำระค่าเช่ามีกำหนด 60 เดือน โดยชำระค่าเช่าเป็นรายเดือน เป็นเงินตามสัญญารวมทั้งสิ้นจำนวน 3,192,000,000 บาท เมื่อสัญญาสิ้นสุดลงผู้ให้เช่าต้องนำระบบกลับคืนไปภายใน 30 วันพร้อมทั้งปรับปรุงสถานที่ที่ใช้ติดตั้งระบบส่งมอบคืนแก่ผู้เช่า

บริษัทฯ เห็นว่าสัญญาเช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลักดังกล่าวเป็นสัญญาให้ใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์ ถือเป็นงานวรรณกรรมตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ซึ่งไม่ต้องปิดอากรแสตมป์ จึงขอหารือว่าความเห็นของบริษัทฯ ถูกต้องหรือไม่ และหากกรมสรรพากรวินิจฉัยว่าเป็นตราสารที่ต้องปิดอากรแสตมป์ บริษัทฯ จะรีบดำเนินการปิดอากรแสตมป์ภายใน 15 วันนับแต่วันที่ได้รับแจ้ง โดยขอให้พิจารณาลดเงินเพิ่มอากรให้เหลือเรียกเก็บร้อยละ 1 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนของเงินอากร

สัญญาให้เช่าระบบคอมพิวเตอร์ซอฟต์แวร์สำเร็จรูปสำหรับธุรกิจหลักดังกล่าว เป็นสัญญาให้ใช้โปรแกรมระบบคอมพิวเตอร์ พร้อมทั้งดำเนินการปรับปรุงสถานที่และติดตั้งระบบ วิเคราะห์และออกแบบกระบวนการปฏิบัติงาน วางแผนและจัดเตรียมการนำข้อมูลเข้าระบบ พัฒนาและทดสอบระบบ ฝึกอบรมผู้ใช้งาน นำระบบไปปฏิบัติงาน และสนับสนุนภายหลังการนำระบบไปปฏิบัติงาน เช่น บำรุงรักษาอุปกรณ์ฮาร์ดแวร์และซอฟต์แวร์ตลอดอายุของสัญญา เป็นต้น เนื่องจากปรากฏว่าในเอกสารข้อกำหนดการเช่าระบบของการไฟฟ้าฯ ข้อ 7.4.1.3 ได้กำหนดหลักเกณฑ์ในการเสนอราคาไว้ว่า ในเอกสารใบเสนอราคาจะต้องมีตารางแสดงราคาของระบบแยกตามรายละเอียด ได้แก่

1) ค่าปรับปรุงสถานที่

2) ค่าอุปกรณ์คอมพิวเตอร์

3) ค่าอุปกรณ์เครือข่าย

4) ค่าโปรแกรมระบบปฏิบัติการ

5) ค่าโปรแกรมการจัดการฐานข้อมูล

6) ค่าโปรแกรมคอมพิวเตอร์สำเร็จรูป

7) ค่าโปรแกรมอื่น ๆ ที่จำเป็น

8) ค่าดำเนินการนำระบบไปปฏิบัติ

9) ค่าบำรุงรักษาและดูแลระบบหลังจากติดตั้ง

10) ค่าฝึกอบรม

11) ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ

ดังนั้น หากมีข้อเท็จจริงว่าในเอกสารใบเสนอราคาซึ่งถือเป็นส่วนหนึ่งของสัญญา มีตารางแสดงราคาของระบบแยกตามรายละเอียดตามข้อ 7.4.1.3 ของข้อกำหนดการเช่าระบบของ ก. ซึ่งเป็นการแบ่งแยกราคาค่าโปรแกรมระบบคอมพิวเตอร์ และค่าดำเนินการต่าง ๆ ออกจากกันอย่างชัดแจ้ง สัญญาดังกล่าวเฉพาะในส่วนของการดำเนินการต่าง ๆ เข้าลักษณะเป็นสัญญาจ้างทำของตามมาตรา 587 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ ซึ่งเป็นตราสารที่อยู่ในบังคับต้องปิดอากรแสตมป์ ตามลักษณะแห่งตราสาร 4.จ้างทำของ แห่งบัญชีอัตราอากรแสตมป์ ซึ่งผู้รับจ้างมีหน้าที่ต้องปิดแสตมป์บริบูรณ์ ตามมาตรา 104 แห่งประมวลรัษฎากร สำหรับในส่วนของการให้ใช้โปรแกรมคอมพิวเตอร์เข้าลักษณะเป็นสัญญาให้ใช้ลิขสิทธิ์ในงานวรรณกรรมตามพระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ซึ่งไม่มีหน้าที่ต้องปิดอากรแสตมป์ตามประมวลรัษฎากรแต่อย่างใด

ส่วนกรณีการขอลดเงินเพิ่มอากรแสตมป์นั้น เนื่องจากกิจการค้าร่วมฯ ไม่มีเจตนาหลีกเลี่ยงการชำระอากรแสตมป์ ดังนั้น จึงเห็นควรอนุมัติให้กิจการค้าร่วมฯ เสียเงินเพิ่มอากรในอัตราร้อยละ 1.5 ต่อเดือนหรือเศษของเดือนของเงินอากร โดยเริ่มนับแต่วันที่ต้องปิดแสตมป์บริบูรณ์ ตามข้อ 3 วรรคสอง ของกฎกระทรวง ฉบับที่ 129 (พ.ศ. 2512) ออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยอากรแสตมป์ และอากรมหรสพ