ภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีมูลค่าเพิ่ม กรณีฟื้นฟูกิจการตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 340)พ.ศ. 2541 ประเด็นปัญหา: พระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 340) พ.ศ.2541             ตามหนังสือที่อ้างถึงแจ้งว่า บริษัท ก จำกัด ได้รับการแต่งตั้งจากศาลล้มละลายกลางให้เป็นผู้บริหารแผนฟื้นฟูกิจการของบริษัท ข จำกัด (บริษัทลูกหนี้ฯ) ซึ่งศาลล้มละลายได้มีคำสั่งเห็นชอบแผนฟื้นฟูกิจการเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2544 บริษัทฯ ขอหารือการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 340) พ.ศ. 2541 โดยมีข้อเท็จจริงสรุปได้ดังนี้

ตามหนังสือที่อ้างถึงแจ้งว่า บริษัท ก จำกัด ได้รับการแต่งตั้งจากศาลล้มละลายกลางให้เป็นผู้บริหารแผนฟื้นฟูกิจการของบริษัท ข จำกัด (บริษัทลูกหนี้ฯ) ซึ่งศาลล้มละลายได้มีคำสั่งเห็นชอบแผนฟื้นฟูกิจการเมื่อวันที่ 23 สิงหาคม 2544 บริษัทฯ ขอหารือการยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 340) พ.ศ. 2541 โดยมีข้อเท็จจริงสรุปได้ดังนี้

1. บริษัทลูกหนี้ฯ จดทะเบียนบริษัทจำกัดในประเทศไทยทะเบียนเลขที่ 1376/2537 เริ่มประกอบกิจการเมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2537 ประกอบกิจการให้บริการคลังเก็บสินค้าเหลวและบริการขนถ่ายสินค้าเหลว ลูกค้ารายใหญ่ของบริษัทลูกหนี้ฯ คือบริษัท ค จำกัด (มหาชน) ซึ่งเป็นผู้ถือหุ้นร้อยละ 99.99 ของบริษัทลูกหนี้ฯ บริษัทลูกหนี้ฯ ประกอบธุรกิจประสบภาวะขาดทุนต่อเนื่องไม่สามารถชำระหนี้ให้เจ้าหนี้ได้ เจ้าหนี้จึงได้ยื่นคำร้องขอให้ศาลล้มละลายกลาง สั่งให้ฟื้นฟูกิจการของบริษัทลูกหนี้ฯ

2. ตามแผนฟื้นฟูกิจการ กลุ่มเจ้าหนี้ของบริษัทลูกหนี้ฯ ประกอบด้วย

2.1 เจ้าหนี้รับเหมาก่อสร้างหลัก “เจ้าหนี้กลุ่ม ง” จำนวน 3,234 ล้านบาท

- บริษัท ง จำกัด

- บริษัท จ จำกัด

2.2 เจ้าหนี้บริษัทที่เกี่ยวข้อง “เจ้าหนี้กลุ่มค” จำนวน 669 ล้านบาท

- บริษัท ค จำกัด (มหาชน)

- บริษัท ฉ จำกัด

3. แผนฟื้นฟูกิจการ ได้มีการกำหนดให้นำรายได้ที่เกิดจากการดำเนินงานของถังบรรจุน้ำมันมาจ่ายชำระหนี้ โดยคู่สัญญาทั้งสองฝ่าย (ค และบริษัทลูกหนี้ฯ) ตกลงที่จะให้บริการหรือให้ใช้ประโยชน์ที่ดินที่เช่าและชำระค่าบริการ ค่าเช่า แก่อีกฝ่ายหนึ่งซึ่งประกอบด้วยสัญญา 3 ฉบับดังนี้

3.1 สัญญาการจัดการและเก็บรักษาปิโตรเคมี ค จะชำระค่าบริการจากการใช้ถังบรรจุน้ำมัน การบริการจัดการรวมทั้งการขนส่งผลิตภัณฑ์นำเข้าพื้นที่ให้แก่บริษัทลูกหนี้ฯ

3.2 สัญญาการบริการ บริษัทลูกหนี้ฯ จะชำระค่าบริการสำหรับการจัดการดำเนินการพื้นที่ถังบรรจุน้ำมันให้แก่ ค

3.3 สัญญาเช่าที่ดิน บริษัทลูกหนี้ฯ จะชำระค่าเช่าสำหรับการใช้ประโยชน์ บนที่ดินที่เช่าของ ค

4. แผนฟื้นฟูกิจการกำหนดหลักการในการชำระหนี้เพื่อการปรับปรุงโครงสร้างหนี้ ดังนี้

4.1 นำยอดรายได้เงินสดสุทธิที่เกิดจากค่าบริการที่บริษัทลูกหนี้ฯ ได้รับในแต่ละเดือนหักด้วยค่าเช่าที่ดินตามสัญญาเช่าที่ดิน และค่าบริการตามสัญญาการให้บริการ ไปชำระหนี้ให้เจ้าหนี้กลุ่ม ง

4.2 สำหรับการชำระหนี้ให้เจ้าหนี้กลุ่มค เจ้าหนี้ทุกฝ่ายเห็นพ้องร่วมกันที่จะให้ใช้วิธีการยอดรวมขั้นต้น (Gross Up Amount) เพื่อให้การชำระหนี้ต่างกลุ่มเป็นไปอย่าง

เจ้าหนี้กลุ่ม ค (669 ล้านบาท)

เจ้าหนี้กลุ่ม ง (3,234 ล้านบาท)       = ร้อยละ 20.7

ยอดรายได้สุทธิ x 20.7                   = ยอดรวมขั้นต้น

ยอดรวมขั้นต้นจะนำไปลดหนี้ทางบัญชีมิใช่การชำระหนี้ด้วยเงินสดตามลำดับของการชำระหนี้ (ดอกเบี้ยค้างชำระ ดอกเบี้ยปัจจุบัน เงินต้น)

ตัวอย่างเช่น (รายได้เดือนมกราคม)

รายได้จากค่าบริการ                  = 856,243 .- (เหรียญสหรัฐฯ)

หัก รายจ่าย                             = 239,576 .- (เหรียญสหรัฐฯ)

รายได้สุทธิ                              = 616,667 .- (เหรียญสหรัฐฯ)

ยอดรวมขั้นต้น                         = 616,667 x 20.7% x 43.4828

= 5,550,582.42 บาท

1 เหรียญสหรัฐฯ                       = 43.4828 บาท

ยอดรายได้สุทธิจำนวน 616,667 X 43.4828 = 26,814,407.83 บาท นำไปชำระหนี้(เงินสด) ให้เจ้าหนี้กลุ่ม ง ส่วนยอดรวมขั้นต้นจำนวน 5,550,582.42 บาท นำไปลดหนี้ทางบัญชีเจ้าหนี้กลุ่ม คในงวดการชำระหนี้เดือนกุมภาพันธ์ 2547 โดยไม่มีการชำระเงินสด ดังนั้น บริษัทลูกหนี้ฯ ขอหารือว่ายอดรายได้สุทธิและยอดรวมขั้นต้นจะได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลและภาษีมูลค่าเพิ่ม ตามนัยมาตรา 3 และ 4 แห่งพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 340) พ.ศ. 2541 หรือไม่ ดังความละเอียดแจ้งแล้ว นั้น

กรมสรรพากรขอเรียนว่า มาตรา 4 แห่งพระราชกฤษฎีกา ออกตามความในประมวลรัษฎากร ว่าด้วยการยกเว้นรัษฎากร (ฉบับที่ 340) พ.ศ. 2541 ให้ยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา ภาษีเงินได้นิติบุคคล ภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีธุรกิจเฉพาะ และอากรแสตมป์ ให้แก่ลูกหนี้และเจ้าหนี้สำหรับเงินได้ที่ได้รับจากการโอนทรัพย์สิน การขายสินค้าหรือการให้บริการ และการกระทำตราสารอันเนื่องมาจากการดำเนินการตามแผนฟื้นฟูกิจการของลูกหนี้ที่ศาลได้มีคำสั่งเห็นชอบตามกฎหมายว่าด้วยล้มละลายแล้ว

บริษัทลูกหนี้ฯ และเจ้าหนี้ได้เข้ากระบวนการฟื้นฟูกิจการและศาลได้มีคำสั่งเห็นชอบตามกฎหมายว่าด้วยล้มละลายแล้วเมื่อวันทื่ 23 สิงหาคม 2544 ตามแผนฟื้นฟูกิจการกำหนดให้นำ ค่าบริการที่เกิดขึ้นระหว่างบริษัทลูกหนี้ฯ กับ ค ไปชำระหนี้ให้กับลูกหนี้กลุ่ม ง (ยอดรายได้สุทธิ) และเจ้าหนี้กลุ่มค (ยอดรวมขั้นต้น) กรณีดังกล่าวมิได้มีการโอนทรัพย์สินขายสินค้าหรือให้บริการแก่เจ้าหนี้แต่เป็นการชำระหนี้กันตามปกติ ไม่เข้าหลักเกณฑ์ที่จะได้รับสิทธิตามพระราชกฤษฎีกาฯ (ฉบับที่ 340) พ.ศ. 2541 หากหนี้ดังกล่าวเป็นหนี้ค่าบริการ บริษัทลูกหนี้ฯ มีหน้าที่ต้องหักภาษีเงินได้ ณ ที่จ่ายในอัตราร้อยละ 3.0 ตามข้อ 12/1 ของคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ท.ป.4/2528ฯ ลงวันที่ 26 กันยายน พ.ศ. 2528 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยคำสั่งกรมสรรพากร ที่ ท.ป.104/2544ฯ ลงวันที่ 15 กันยายน พ.ศ. 2544