การหักกลบลบหนี้ภาษีอากรจากการตรวจสอบของเจ้าพนักงานประเมิน

1 กรณีกรมสรรพากรได้วางแนววินิจฉัยตามมติคณะกรรมการ กพอ.ครั้งที่ 3/2518 ลงวันที่

13 กุมภาพันธ์ 2518 (ระเบียบวาระที่ 1) แนววินิจฉัยของสำนักกฎหมาย และแนวทางปฏิบัติของ

สำนักมาตรฐานกรรมวิธีภาษี สรุปเป็นแนวทางวินิจฉัยและแนวทางปฏิบัติในการหักกลบลบหนี้ภาษีอากรจาก

การตรวจสอบของเจ้าพนักงานประเมินว่า เจ้าพนักงานประเมินมีสิทธินำภาษีที่ชำระไว้เกินไปหักกลบจาก

ภาษีที่ชำระไว้ขาดได้โดยไม่อยู่ในบังคับเรื่องอายุความและในการหักกลบลบหนี้ภาษีอากรจาก

การตรวจสอบนั้นไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบตามหมายเรียกหรือตรวจสอบโดยการตรวจปฏิบัติการก็ตาม

เจ้าพนักงานประเมินมีสิทธินำภาษีที่ชำระไว้เกินและขาดมาหักออกจากกันได้ ทั้งนี้ ไม่ว่าภาษีอากรที่

ตรวจสอบนั้นจะเป็นภาษีประเภทใดก็ตาม

2 ต่อมาศาลฎีกาแผนคดีภาษีอากร ได้มีคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 8855/2543 และ

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3661/2544 และคำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3661/2544 วินิจฉัยเป็นบรรทัดฐานใน

แนวทางเดียวกันว่า เจ้าพนักงานประเมินไม่อาจนำหนี้ภาษีอากรที่ตรวจสอบและทำการประเมินเรียกเก็บ

เพิ่มแต่ยังไม่ได้แจ้งการประเมินไม่อาจนำหนี้ภาษีอากรที่ตรวจสอบและทำการประเมินเรียกเก็บเพิ่มแต่

ยังไม่ได้แจ้งการประเมินถึงผู้มีหน้าที่เสียภาษีไปหักกลบลบหนี้กับจำนวนเงินที่ต้องคืนให้แก่ผู้มีหน้าที่เสียภาษี

ได้ เนื่องจากกรณีภาษีอากรประเมินตามประมวลรัษฎากรนั้นเมื่อเจ้าพนักงานประเมินได้ประเมินภาษี

อากรแล้วต้องแจ้งการประเมินเป็นหนังสือไปยังผู้มีหน้าที่เสียภาษีในกรณีนี้ผู้มีหน้าที่เสียภาษีจะใช้สิทธิ

อุทธรณ์การประเมินตามบทบัญญัติในประมวลรัษฎากรได้หากยังมิได้มีหนังสือแจ้งการประเมินภาษีมูลค่าเพิ่ม

ไปยังผู้มีหน้าที่ผู้เสียภาษีย่อมมีสิทธิอุทธรณ์การประเมินต่อคณะกรรมการพิจารณาอุทธรณ์ได้ การที่กฎหมาย

บัญญัติว่าจะอุทธรณ์การประเมินก็ได้ แสดงให้เห็นได้ว่าก่อนทำการประเมินและแจ้งไปยังผู้มีหน้าที่เสียภาษี

ยังไม่อาจถือได้ว่าเป็นหนี้ภาษีอากรที่แน่นอน เมื่อยังถือไม่ได้ว่าเป็นหนี้ภาษีที่แน่นอน กรมสรรพากรจึง

ไม่อาจนำหนี้ภาษีอากรที่ตรวจสอบและทำการประเมินเรียกเก็บเพิ่มแต่ยังไม่ได้แจ้งการประเมินถึงผู้มี

หน้าที่เสียภาษีไปหักกลบลบหนี้ได้ กรณีที่เจ้าพนักงานประเมินแจ้งผลการตรวจสอบภาษีดังกล่าวให้ทราบ

กรณีเช่นนี้ยังถือไม่ได้ว่ามีการประเมินภาษีและแจ้งการประเมินเป็นหนังสือไปยังผู้มีหน้าที่เสียภาษี เพราะ

อาจกระทบสิทธิของผู้ต้องเสียภาษีในการอุทธรณ์การประเมินได้

แม้กรมสรรพากรได้วางแนววินิจฉัยและแนวทางปฏิบัติในการหักกลบลบหนี้ภาษีอากรจาก

การตรวจสอบของเจ้าพนักงานประเมินไว้ว่า เจ้าพนักงานประเมินมีสิทธินำภาษีที่ชำระไว้เกินไปหักกลบ

จากภาษีที่ชำระไว้ขาดได้ โดยไม่อยู่ในบังคับเรื่องอายุความ และในการหักกลบลบหนี้ภาษีอากรจาก

การตรวจสอบนั้นไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบตามหมายเรียกหรือตรวจสอบโดยการตรวจปฏิบัติการก็ตาม

เจ้าพนักงานประเมินมีสิทธินำภาษีที่ชำระไว้เกินและขาดมาหักออกจากกันได้ไม่ขัดต่อบทบัญญัติตาม

ประมวลรัษฎากรในเรื่องอายุความการขอคืนภาษีตามประมวลรัษฎากรก็ตาม แต่เนื่องจากบทบัญญัติว่าด้วย

วิธีการเกี่ยวกับภาษีอากรประเมินในหมวด 2 ลักษณะ 2 แห่งประมวลรัษฎากรได้กำหนดว่ากรณี

ภาษีอากรประเมินตามประมวลรัษฎากรนั้น เมื่อเจ้าพนักงานประเมินได้ประเมินภาษีอากรแล้ว ต้อง

แจ้งการประเมินเป็นหนังสือไปยังผู้มีหน้าที่เสียภาษีในกรณีนี้ผู้มีหน้าที่เสียภาษีจะใช้สิทธิอุทธรณ์การประเมิน

ตามบทบัญญัติในส่วน 2 หมวด 2 ลักษณะ 2 แห่งประมวลรัษฎากรก็ได้ หากยังไม่มีการแจ้งการประเมิน

ภาษีผู้มีหน้าที่เสียภาษีก็ไม่อาจใช้สิทธิอุทธรณ์การประเมินได้การที่กฎหมายบัญญัติว่าจะอุทธรณ์การประเมิน

ก็ได้ แสดงให้เห็นได้ว่าก่อนทำการประเมินและแจ้งไปยังผู้มีหน้าที่เสียภาษี เป็นกรณีที่ยังไม่มีหน้าที่ต้อง

ชำระภาษีดังกล่าว จึงยังไม่อาจถือได้ว่าเป็นหนี้ภาษีอากรที่แน่นอน เมื่อยังถือไม่ได้ว่าเป็นหนี้ภาษีอากรที่

แน่นอน กรมสรรพากรจึงไม่อาจนำบทบัญญัติเรื่องการหักกลบลบหนี้ตามมาตรา 341 แห่งประมวลกฎหาย

แพ่งและพาณิชย์ มาใช้ในการหักกลบลบหนี้ภาษีอากรที่เจ้าพนักงานประเมินตรวจสอบแล้วแต่ยังไม่ได้

แจ้งการประเมินถึงผู้มีหน้าที่เสียภาษีได้แต่อย่างใด ในการหักกลบลบหนี้ภาษีอากรจากการตรวจสอบของ

เจ้าพนักงานประเมินจะกระทำได้ต่อเมื่อได้แจ้งการประเมินภาษีถึงผู้มีหน้าที่เสียภาษีแล้วเท่านั้น